zoeken

COVID-19

COVID-19

De COVID-19 crisis is niet alleen een gezondheidscrisis voor miljarden mensen wereldwijd, maar ook de aanzet voor een onvermijdelijke herstructurering van de economische orde. 

 

Met als objectief om een beter inzicht te krijgen van de impact van COVID-19 op de wijnliefhebber en de wijnhandel (zie de aparte blogs "Impact van COVID-19 impact op de wijnliefhebber"   en  "Impact van COVID-19 op de wijnhandel") ontstond het idee om naast die twee wijn-gerelateerde blogs ook een blog bij te houden met achtergrond info (een status-update) over COVID-19, opgesplitst in:  

  • De drie maatregelen die volgens experten optimaal dienen gecombineerd te worden om dit virus op wereldschaal te kunnen beheersen 
  • Toch wel significante bekommernissen over de wijze waarop deze "COVID-19 oorlog" in België (en Europa) aangepakt wordt.

    

STATUS UPDATE COVID-19
Update dd 9 juli, 2020.

 

Op vandaag beseft iedereen dat het uitermate realistisch is om ervan uit te gaan dat we nog lange tijd de regels van lockdown en physical-distancing zullen moeten respecteren.

Omdat we, tot we het virus op wereldschaal kunnen beheersen, regelmatig geconfronteerd zullen worden met een aantal lokale opstoten van het virus dient de aanpak voldoende pragmatisch te zijn: (1) De aanpak dient de gezondheid van de bevolking veilig te stellen zonder de economie onnodig te schaden en (2) De aanpak dient bovendien helder, eenvoudig én vol te houden zijn. 

Deze beheersing van het virus op wereldschaal zou volgens experten een optimale combinatie vereisen van drie maatregelen:

1.   De enige echte oplossing is een (wereldwijd) vaccinatieprogramma
  • Dit is een project met twee belangrijke stappen:
    • De meeste vaccinologen dachten dat voor de eerste stap, de certificatie van een vaccin, 18 maanden een extreem uitdagende timing was (het record tot dusver is 48 maanden). Daar een correcte afweging tussen snelheid van certificatie en veiligheid van het vaccin natuurlijk zeer belangrijk is, dienen een aantal stappen doorlopen te worden voordat een certificatie kan verkegen worden:
      • Preklinisch onderzoek in de proefbuis en op dieren - midden juni zitten +/- 125 groepen in deze fase 
      • Klinische studie "fase 1" op een kleine groep mensen
      • Klinische studie "fase 2" op een groep van > 1000 vrijwilligers - midden juni 2020 zitten 8 groepen in deze fase
      • Klinische studie "fase 3" op tienduizenden personen - midden juni 2020 zitten 2 groepen in deze fase: AstraZeneca (zie verder) en Murdoch (die een 100 jaar oud tbc vaccin testen)
      • Certificatie - midden juni 2020 nog geen enkele groep. 
    • Eenmaal een vaccin gecertifieerd is dient de tweede stap geiïplementeerd te worden, nl de productie van voldoende vaccins en de vaccinatie van zéér vele (miljarden) mensen.
  • Dit is een project waarvoor een enorme sense of urgency bestaat én waarvoor enorme budgetten beschikbaar gesteld worden door
    • Overheidsinstanties (zoals de Amerikaanse BARDA 'Biomedical Advanced Research and Development Authority'  -   de Europese Commissie van haar kant denkt aan een noodfonds om de capaciteit van de farmaceutische bedrijven in Europa te versterken),
    • Privé fonden (zoals Bill Gates die 37 miljard € beschikbaar stelde) en 
    • Pharma bedrijven.  
  • Diverse pharma bedrijven hebben zeer hoopvolle berichtgeving, o.a.:
    • AstraZeneca zit in de "klinische studie fase 3". De resultaten van deze "fase 3" zouden in augustus - september beschikbaar zijn
      • De eerste vaccins zouden in oktober 2020 beschikbaar kunnen zijn.
      • AstraZeneca zou een capaciteit hebben om 1 miljard dosissen te maken en die capaciteit wordt nog uitgebreid om het vaccin uiteindelijk wereldwijd uit te rollen.
    • Moderna start in juli de "klinische studie fase 3" op 30 000 patiënten. Indien succesvol zou Moderna vanaf 2021 0.5 tot 1.0 miljard dosissen per jaar kunnen produceren
    • Ook andere pharma bedrijven (zoals Johnson & Johnson, Sanofi en Pfizer) staan reeds ver. 
  • In afwachting van een effectief vaccin wordt ook gezocht naar een voldoende sterke virusremmer
    • Remdesivir lijkt het product met de meest hoopvolle resultaten:
      • Voorlopige gegevens zijn positief. De geneesmiddelen authoriteiten in US (FDA) en Japan hebben reeds toestemming gegeven voor het gebruik van dit middel bij ernstige besmettingen en ook de Europese authoriteit (EMA) zou dit overwegen. 
      • Nu wordt gewerkt aan een versie die patiënten zichzelf kunnen toedienen via een inhalatietoestel.
    • Totaal onverwacht kondigden Parijse onderzoekers in The Lancet aan dat ze hoopvolle eerste successen scoorden met "anakinra", een geneesmiddel dat goed bekend staat bij reumatologen.
    • Ook in de UK hebben wetenschappers een grote stap gezet: zwaar zieke patiënten die dexamethason toegediend kregen, zagen de kans op sterfte dalen met een derde. En, dexamethason is goedkoop en makkelijk te verkijgen in de meeste landen.
    • Canadese wetenschappers hebben goede hoop dat Colchicine een effectieve ontstekingsremmer bij COVID-19 patiënten zou zijn.  
  • Issues mbt dit wereldwijde vaccinatieprogramma en mbt virusremmers:
    • Wie krijgt het eerst de in beperkte mate beschikbare vaccins of virusremmers? 
      • Sommige landen maken individuele afspraken met producenten
        • Bijvoorbeeld Nederland, Italië, Duitsland en Frankrijk bestellen 300 miljoen dosissen coronavaccin bij AstraZeneca
        • De VS kopen de wereldvoorraad van Remdesivir op die gedurende de eerste 3 maanden kan geproduceerd worden
      • België (bij monde van minister De Block) vindt dit niet verstandig
      • Europa hoopt op internationale solidariteit  
    • Zal het COVID-19 virus zich (net als bijvoorbeeld het Aids-virus) zeer snel kunnen aanpassen aan een vaccin waardoor dat vaccin geen grip meer heeft op het virus?   De Nederlandse viroloog Peter Rottier (die 40 jaar lang onderzoek deed naar coronavirussen) stelt  "Het ziet ernaar uit dat we afstevenen op een permanent gevecht met een virus dat voorgoed onder ons zal blijven."
    • Zullen er mutaties van het virus ontstaan die nog besmettelijker zijn en/ of nog dodelijker zijn; mutaties die mogelijk niet vatbaar zijn voor het ontwikkelde vaccin. Begin juli bleek dat in de US en Europa een gemuteerd virus heerst dat 10x meer besmettelijk is dan het originele ... 
2.   Het bereiken van een groepsimmuniteit lijkt een zéér moeilijk haalbaar objectief
  • De meeste experten zijn van mening dat groepsimmuniteit bereikt zou worden wanneer minstens 60-70% van de (overlevende) bevolking voldoende immuniteit verworven heeft door de besmetting te hebben ondergaan. Dit is echter een % dat met lockdowns zéér moeilijk kan gehaald worden. Diverse landen die zwaar getroffen werden door deze crisis zouden op vandaag een groepsimmuniteit hebben van 5% tot max 10% (België zou midden april op 6% zitten en einde juni zou dit zelfs gedaald zijn/ Zweden zou midden mei op 7.3% zitten) ... 
  • Tevens is het is onduidelijk
    • Of deze immuniteit voldoende sterk is na een lichte infectie én
    • Hoe lang deze immuniteit bescherming biedt. 
3.   De derde maatregel is het uitwerken van een "optimaal" draaiboek dat én gezondheid én de heropening van de economie verzoent
  • Niet alle experten zijn het eens over wat zo'n optimale aanpak inhoudt:
    • De WHO (World Health Organization - een organisatie van de VN met een jaarbudget van 4.5 miljard $ met als doel om wereldwijd activiteiten op het gebied van de gezondheidszorg te coördineren - dus in principe dé autoriteit op wereldschaal) ligt regelmatig in conflict met experten in onderzoeksinstellingen en pharma bedrijven. Bijvoorbeeld:
      • De WHO stelde dat het Zweedse plan (een zeer milde lockdown met focus op groepsimmuniteit) wel eens het model zou kunnen worden om ‘het nieuwe normaal’ te bereiken - een stelling waar de meeste experten zich niet mee konden alligneren  
      • Reeds vanaf het begin van de crisis verklaarden onderzoekers dat de WHO de risico's van besmetting via aerosolen (vooral in gesloten ruimtes) significant onderschat en onvoldoende maatregelen neemt 
    • De meeste experten zijn het echter eens over "universele criteria" voor een optimale aanpak;
  • Deze "universele criteria" zijn:   
    • Het objectief is om
      • Zo snel mogelijk iedere besmetting (de huidige maar ook iedere toekomstige opstoot) voldoende onder controle te krijgen zodat één besmette pesoon maximum één andere kan besmetten. 
      • Zo snel mogelijk en maximaal de economie te heropenen in functie van de realisatie van vorig punt.  
    • Daartoe dient de focus gelegd op een aantal kritische maatregelen, vooral:
      • Besmetting maximaal beperken:
        • Maximale focus op voldoende hygiëne,
        • Voldoende physical-distancing
          • Wetenschappers geven de voorkeur aan 2.0 meter afstand bij contacten buiten of in goed geventileerde ruimten
          • In gesloten ruimtes zou physical distancing heen voldoende oplossing zijn. Dit omwille van de langdurige aanwezigheid van aerosolen in de door aanwezigen ingeademde lucht. Ventilatiesystemen met voldoende effectieve filters zouden een oplossing kunnen zijn.      
        • Extra maatregelen voor mensen die een ernstig risico lopen bij besmetting (o.a. zorgverstrekkers, dienstverlenende beroepen maar ook ouderen en personen met gezondheids-issues) o.a. door periodieke testen, voor alle personeel en bezoekers FFP2 mondmaskers, contact tracing en koortsmeting én zelfquarantaine van de meest kwetsbare personen.
        • Voldoende controle op de import van besmettingen dmv testen en verplichte en gecontroleerde quarantaines  
        • Mondmaskers: verplicht gebruik van mondmaskers bij openbare activiteiten zoals shoppen, openbaar vervoer, bewegen in stedelijke omgeving waar voldoende physical-distancing niet 100% kan gegarandeerd worden.  Goldman Sachs besluit op basis van een detail studie voor de US dat het dragen van een mondmasker niet enkel een impact heeft op de volksgezondheid maar ook op de economie (omdat het lockdowns die de economie schaden overbodig maakt).
      • Het aankunnen van de onvermijdbare toekomstige pieken door:
        • Voldoende capaciteit (voldoende bedden én voldoende personeel) in ziekenhuizen en gezondheidszorg en
        • Voldoende therapeutische middelen, 
      • Goed doordachte draaiboeken zodat, bij een eventuele nieuwe uitbraak (in België maar ook op plaatsen waar reizigers verblijven die naar België zullen reizen of terugkeren), het virus asap kan geïsoleerd worden 
      • Het implementeren van een "contact tracing"-app
        • Zo'n app zal bijhouden met wie een besmette persoon contact heeft gehad - essentieel om nieuwe uitbraken van het virus snel in te dammen.
        • Best een uniforme app voor Europa die voldoet aan de privacy regelgeving en in voldoende mate gebruikt wordt:
          • Zoals in deze smeekbede van de CEO van het eHealth-platform van de federale overheid aangegeven is er een App die door de Europese Unie aangeraden wordt en volgens de European Data Protection Board (de privacywaakhond op Europees vlak) voldoet aan de regelgeving inzake gegevensbescherming.   
          • Duitsland, Frankrijk, Italië, UK, Oostenrijk, Zwitserland, Ierland, Letland, Estland en Finland gebruiken gebruiken reeds een App. Nederlandf zou zijn App midden juli lanceren en Spanje zou zijn App na de zomer lanceren  
          • België zou uiteindelijk toch opteren voor een App (een variant van de Duitse App), die volgens de laatste berichtgeving vanaf september beschikbaar zou zijn voor alle Belgische deelstaten. 
          • Quid mbt contact tracing bij reizen binnen de EG ...
  • Het sluitstuk van zo'n draaiboek is een effectieve crisis-communicatie.  Zoals in een goed artikel van Harvard Business School ("Real leaders are forged in crisis") uitgewerkt zijn de kernpunten: 
    • Erken met een brutale eerlijkheid de angsten van mensen en moedig vervolgens besluitvorming aan. 
      • Geef een duidelijke omschrijving van de uitdagingen waar het land én de burgers voor staan
      • Maar creëer ook een geloofwaardige hoop dat het land en de burgers, samen, deze storm kunnen doorstaan.
    • Geef de burgers een rol en doel (bij twijfel geef prioriteit aan het helpen van anderen):
      • Vraag hen om op te treden in dienst van de bredere gemeenschap. 
      • Geef hun duidelijke instructies en herinner hen eraan waarom hun werk ertoe doet
    • Benadruk de noodzaak van experimenteren en leren.
      • Er bestaat geen standaard draaiboek om succesvol door de crisis te navigeren.
      • Maak duidelijk dat het een turbulente navigatie zal zijn van tussenpunt naar tussenpunt met allicht
        • Fouten die onderweg zullen gemaakt worden
        • Noodzakelijke bijsturingen rekening houdende met de learnings uit deze fouten.
    • Stimuleer het moreel:
      • Crises eisen een tol op het vlak van energie en emoties: ze zijn vermoeiend en, voor dezen die dierbaren verliezen, zijn ze verwoestend.
      • Geef richtlijnen hoe iedereen zorg kan dragen dragen voor zichzelf en voor zijn omgeving: fysiek, emotioneel en spiritueel.

 

SIGNIFICANTE BEKOMMERNISSEN over de aanpak in België én Europa: 

1.   De Belgische regering(en)

  • Dit federale team droeg (en draagt nog steeds) een zeer zware verantwoordelijkheid om
    • Deze crisis zo snel mogelijk effectief aan te pakken,
    • Het aantal slachtoffers maximaal te beperken en
    • Een economische afgrond maximaal af te wenden.
  • Dit team krijgt, naast die zware verantwoordelijkheid, ook een enorme opportuniteit om te scoren:
    • Zo'n crisis maakt competente leiders immers groot maar
    • Zo'n crisis kan incompetente leiders ook medogenloos kraken ...
  • Echter:
    • Dit team werd tot dusver op een zeer zwakke wijze aangestuurd: 
    • Tevens scoorde dit team tot dusver onvoldoende op de noodzakelijke competenties (zie o.a. deze analyse, dit artikel in Der Spiegel en het hierboven besproken artikel van Harvard Business School): 
      • Sence of urgency ("het is maar een griepje", "we hebben alles onder controle", "draaiboek en wetgevend kader mbt personen die in hoge risico gebieden hebben verbleven", etc) 
      • Methodiek om zeer rationele beslissingen te ontwikkelen 
      • Implementatie met de nodige daadkracht en vastberadenheid 
      • Én communicatie.  
    • Dit wordt dan ook bevestigd in de "poll of polls" die de peilingen in de Europese landen bundelt: 
      • Er is één constante in heel Europa (behalve in België), namelijk overal gaan de regeringspartijen en hun leiders vooruit:
        • Het doet er dus niet toe van welke kleur de regeringspartijen zijn
        • Het is in feite het "rally round the flag"-syndroom (een grote meerderheid van de burgers geven hun politieke leiders graag hun volle steun tijdens periodes van internationale crisis of oorlog:  zij zoeken naar leiders waar ze op kunnen vertrouwen).  
      • Echter, in België worden de regeringspartijen en de premier zwaar afgestraft.
        • Een voorbeeld (midden mei):
          • 30% van de Belgen stonden achter Sophie Wilmès
          • 70% van de Duitsers stonden achter Angela Merkel en
          • 70% van de Italianen stonden achter Giuseppe Conte.  
        • Einde juni zou de populatiteit van Wilmès iets verbeteren.
    • Dit wordt tevens bevestigd door Deep Knowledge Group die een COVID-19 ranking opgemaakt heeft en 200 landen rangschikken van "meest veilig" naar "meest onveilig":
      • Deze rangschikking werd gemaakt op basis van 34 criteria opgesplitst in (1) Quarantaine-Eeficiency, (2) Government efficiency of risk management, (3) Monitoring and detection, (4) Healthcare readiness, (5) Regional resilience en (6) Emergency preparedness. 
      • België (waar het criterium "Healthcare readiness" toch relatief goed scoort) scoort hier zeer slecht:
        • Zwitserland en Duitsland staan op #1 en #2
        • Nederland op #19,
        • Spanje op #45, Italie op #53, Frankrijk op #60, Zweden op #65, UK op #68
        • En Belgie op #78 ....
        • Opvallend is dat landen zoals de VS en India (waar "Healthcare readiness" toch wel "iets" minder scoort) ons toch voorgaan (resp #58 en #56).
    • Bijkomend wordt dit bevestigd door een onderzoek (dd midden juni) van de Economist Intelligence Unit (EIU) waarbij 21 OESO-landen onder de loep werden genomen om te bepalen welke landen het beste en welke landen het slechtste gereageerd hebben op de pandemie;  
      • De Europese landen die het best geslaagd zijn in het indammen van de pandemie
        • Zijn Duitsland, gevolgd door ex aequo Oostenrijk, Denemarken en Ijsland  
        • Typisch voor de aanpak van deze landen was (1) vroegtijdig en snel reageren en (2) agressieve test- en traceringsprogramma's.  Strenge lockdowns werden echter niet noodzakelijk opgelegd.  
      • De conclusie van EIU is dat
        • België in deze groep van 21 OESO-landen het minst goed geslaagd zou zijn in het indammen van de pandemie
        • Italië en Spanje iets beter scoren. Maar
          • Met betrekking tot Italië en Spanje stelt de EIU dat hun slechte score deels begrijpelijk is omdat deze landen de eerste in Europa waren die door de pandemie werden getroffen en weinig tijd hadden om zich voor te bereiden.
          • Indien we dit excuus combineren met met de allicht betere capaciteit van de gezondheidszorg in België, dan is de onvermijdbare conclusie dat België, volgens de EIU, op de andere factoren extreem zwak scoort binnen deze groep van 21 OESO landen.    

 

2. Europa (de Europese Commissie & de voorzitter van de Europese Raad)

Zoals hierboven op diverse plaatsen duidelijk gemaakt is ook Europa niet bepaald "in command" ... 

Ook Charles Michel die, na zijn niet bepaald stijlvolle exit uit België om voorzitter te kunnen worden van de Europese Raad, scoort in het geheel niet. De ontevredenheid over zijn werk weergalmt in de Europese bubbel en de instellingen in Brussel steeds luider: "in plaats van te doen waarvoor hij betaald wordt, is hij vooral bezig met zijn imago". 

  

3.  Het overheidsapparaat 

Zowel het Belgische als het EG overheidsapparaat is te traag, te chaotisch zonder eenheid van commando en onvoldoende dynamisch en efficient. En dit wordt door deze crisis op een zeer confronterende wijze geëtaleerd. 

  • Bloomberg formuleert dit als volgt:  
    • " The job of government is to protect its citizens but the pandemic reveals that key institutions in Europe and the U.S. are no longer up to the job. 
    • The public sector in the West is decades behind its private sector in terms of efficiency and dynamism." 
  • Een reportage van Pano (VRT) illustreert de bekommernissen mbt het Belgische overheidsapparaat. 
  • Politici en ambtenaren geven dit, tussen de lijnen, nu ook toe en bevestigen dat dit ‘dodelijke slachtoffers heeft gemaakt’. 

 

 

 

STAY SAFE, DRINK WISE !    

Eventuele feedback op deze blog is altijd welkom !