zoeken

COVID-19 en de wijnliefhebber

COVID-19 en de wijnliefhebber

Churchill lanceerde de quote “NEVER WASTE A GOOD CRISIS” naar aanleiding van de oprichting van de Verenigde Naties die slechts mogelijk was "dankzij" een crisis (nl de Tweede Wereldoorlog).  Ook in de context van de COVID-19 crisis is deze quote zeer toepasselijk. I.e.:

  • Naast
  • Heeft COVID-19 ook een positieve impact op vele wijnliefhebbers.

  

1.  TRENDS DIE ZICH AL AFTEKENDEN VÓÓR COVID-19

1.1. TREND NAAR GEZELLIGE AVONDJES THUIS  

Deze trend werd opgebouwd door 3 sub-trends:

  • De eerste sub-trend (door McKinsey gedefinieerd als "one of the most consistent long-term food trends") is dat, al vóór de uitbraak van deze crisis vele wijnliefhebbers reeds bezig waren om de switch te maken naar gezondere en lijnvriendelijkere voeding, thuis én op restaurant  (een UK onderzoek gepubliceerd in januari 2020 stelt dat 25 procent van de consumenten stelt dat zij de afgelopen 3 jaar hun dieet in die zin daadwerkelijk bijgestuurd hebben):
    • Thuis is dat in principe onder controle van de wijnliefhebber (op voorwaarde natuurlijk dat hij/ zij de juiste aanpak kent)
    • Op restaurant ligt dat moeilijker. Restaurant eten is "niet altijd" lijnvriendelijk en gezond:
      • Een recente studie in de US waarin niet minder dan 35 000 Amerikanen gedurende 13 jaar werden opgevolgd:  
        • Concludeert dat exact 0.1% van alle maaltijden voldeden aan de richtlijnen van de American Heart Association, dus 1 op 1000 ...
        • Besluit dan ook dat "als je gezond wil eten moet jij (of iemand met wie je samen leeft) op zijn minst de basisprincipes van koken leren" 
      • Zo'n alomvattende studie bestaat niet voor Europa (en zeker niet voor België en Nederland), maar we kunnen er met bijna zekerheid van uitgaan
        • Dat de Belgische en Nederlandse restaurants weliswaar beter zouden scoren dan die Amerikaanse score van 1 op 1000 
        • Maar, dat bij de overgrote meerderheid van Belgische en Nederlandse restaurants op dit vlak nog heel veel ruimte voor verbetering is 
  • Twee bijkomende subtrends waren
    • Het feit dat alcohol in het verkeer steeds minder aanvaardbaar wordt
    • Het feit dat wijnprijzen in restaurants dikwijls werkelijk overdreven hoog zijn (zie deze blog - punt 2). 

Het geheel van deze 3 sub-trends impliceerde een voorkeur bij velen om:

  • Restaurant etentjes af en toe gewoon te vervangen door gezellige avonden thuis. Of het nu
    • Een etentje is,
    • Een wijndegustatie met een paar hapjes
    • Een “iedereen brengt iets mee”-avond.  
  • Een restaurant avond zóó te plannen dat ná het restaurant etentje de avond thuis wordt verdergezet met een speciaal wijntje (in feite vergelijkbaar met een mooie Piemontese traditie om na de lunch of dinner nog een tijdje te blijven napraten, met een fles oude Barolo erbij ...). 

 

1.2. TREND NAAR MEER ONLINE WINKELEN  

In 2019 publiceerde Prowein een rapport over de constante groei van online winkel-modellen, ook in de wijn business. Een interessant boek in deze context is "Amazon - How the world's most relentless retailer will continue to revolutionize commerce" van Nathalie Berg.

Deze groei in online winkelen bedroeg in de US gedurende de 10 jaar vóór de COVID-19 crisis meer dan 250% (van 5.6% naar 14.4% van de totale kleinhandel). Een significante stijging, maar zoals in volgend punt in detail uitgewerkt steeg in de US online winkelen enkel in de 2 eerste maanden van de COVID-19 crisis méér dan in de voorbije 10 jaar (tot 27.0%).   

 

 

2.  BIJKOMENDE IMPACT VAN "COVID-19"

2.1. MÉÉR GENIETEN EN MÉÉR ZINGEVING IN EEN VERANDERDE ARBEIDSOMGEVING

2.1.1. REBOOT

Tijdens deze COVID-19 crisis was (en is) er voldoende tijd om na te denken én uit te testen hoe we willen leven. Dit heeft als het ware een soort ‘reboot/ reset’ geactiveerd waardoor velen opteren voor "méér genieten en méér zingeving in een veranderde arbeidsomgeving".  

Tevens is het zo dat een etentje op restaurant of een wijntje in een wijnbar

  • Gedurende een lockdown gewoon niet meer kan
  • Tussen de lockdowns, door de COVID-19 maatregelen, "iets" van zijn charme verloren heeft
  • En, heel spijtig, een moeilijk te verhelpen besmettingsrisico impliceert.
    • In "onvoldoende" geventileerde ruimtes is volgens experten physical distancing immers geen voldoende oplossing:
      • In deze ruimtes impliceert de langdurige aanwezigheid van aerosolen in de door aanwezigen uit- en ingeademde lucht een groot risico voor de verdere verspreiding van COVID-19. Het groeiend aandeel van superbesmetters (drager is van een gigantische hoeveelheid virus) versterkt dit risico in belangrijke mate.
      • Werkgevers van kantoormedewerkers zijn wettelijk verplicht om in hun kantoren de CO2-concentratie lager te houden dan 900 ppm (ofwel een minimum ventilatiedebiet te hebben van 40 m3/ persoon/ uur). Praktisch gezien wordt deze 900 ppm norm reeds na 35 minuten bereikt wanneer 8 personen samen zitten in een niet-geventileerde ruimte van 10 op 6 meter (2.5 m hoog) ... 
      • Commerciële passagiersvliegtuigen zijn (volgens Harvard) uitgerust met ventilatiesystemen die de lucht in de cabine gemiddeld elke 2-3 minuten verversen met 50% buitenlucht en 50% gefilterde lucht en dat deze gefilterde lucht wordt gefilterd door middel van HEPA-filters (High Efficiency Particulate Air) die >99% van de eventueel aanwezige COVID-19 deeltjes verwijderen.  
      • Echter, met betrekking tot horeca (waar géén mondmaskers gedragen worden) bestaat er (vooralsnog) geen wetgeving met een vergelijkbare CO2 of ventilatie norm. Zie hier een oproep dd 22 oktober vanwege de SERV aan de regering om dit aan te pakken.  
    • Bijkomende info over deze issue:

 

2.1.2. IEDEREEN MOET HET CONCEPT "GEZELLIGE AVONDJES THUIS" WEL UITPROBEREN 

Omwille van de COVID-19 crisis moet iedereen het concept "gezellige avondjes thuis" wel uitproberen en ervaart dan aan den lijve dat

  • Wat betreft het GERECHT het eigenlijk niet zo moeilijk is om thuis een tof gerechtje op tafel te zetten:
    • Zelf gemaakt op basis van goede recepten
      • Thuis koken is tijdens de COVID-19 crisis significant toegenomen én 12 tot > 34% van de Europese consumenten plant om hiermee ná de crisis ook door te gaan.
      • Typisch in deze context:
        • De bedrijven die maaltijd-kits aanbieden (bijv HelloFresh en Gousto) ervaren goede omzetgroei
        • Het business model van B2B (groothandels) in voeding evolueert naar B2C (rechtstreeks gericht naar de consument); een convergentie die een toenemende concurrentie impliceert én opportuniteiten voor bredere partnerships.  
      • Zie hier het kwalitatieve aanbod van Vina Mundi 
    • Afgehaald of thuisbezorgd bij een restaurant of traiteur bij jou in de buurt: 
      • Je hebt een extreem brede keuze gaande van eenvoudige afhaalgerechten tot sterrenmenu's. Zie bijvoorbeeld
      • Onderzoekers van McKinsey zien dat de thuisbezorging van maaltijden tijdens lockdown periodes, in vergelijking met pre-lockdown periodes, stijgt met 36% voor diner, met 80% voor lunch en met 50% voor ontbijt (de twee laatste evoluties vooral ten gevolge van de toename in thuiswerk); een evolutie die zich ook ná de COVID-19 crisis zou verder zetten.
      • Diverse studies wijzen wel op het groot aantal klachten bij thuisbezorging van maaltijden (vooral de kwaliteit en de temperatuur van de afgeleverde maaltijden) 
      • Het nieuwe concept "Dark Kitchens" (ook wel "ghost kitchens" of "cloud kitchens" genoemd) heeft zich op deze niche geworpen:
        • Het zijn keukens die uitsluitend maaltijden voor levering aan huis bereiden 
        • Diverse onderzoekers geven aan dat deze dark kitchens, dikwijls gefinancierd door venture capital-investeerders, in de komende jaren een zeer stijle groei zullen kennen
        • Zij zijn zeer kost-efficiënt:  
          • Zij runnen hun business met 70-80% minder personeelskosten dan klassieke restaurants - sommigen werken zelfs ten dele met robots
          • Zij bieden dikwijls meerdere stijlen aan vanuit één dark kitchen: bijvoorbeeld Frans, Italiaans, Thai, Tapas, Sushi, Gezond en lijnvriendellijk, Vega, etc
          • Zij zorgen voor een optimale integratie met externe of eigen thuislevering om de kwaliteit en kost van thuislevering te optimaliseren
        • Zij bieden de mogelijkheden om nieuwe concepten met relatief weinig risico uit te testen 
        • Zij zullen, in een eerste stap vooral in de grotere steden, zware concurrenten worden van de klassieke restaurants en traiteurs 
  • Wat betreft de WIJN dit je toelaat om de extreme marges, die restaurants nemen, te vermijden zodat je de keuze hebt om
    • De wijn die je in het restaurant zou nemen zelf aan te kopen (maar dan wel met 75 tot >90% korting op de prijs die je in het restaurant zou aangerekend worden)
    • Ofwel te opteren voor een beduidend betere wijn (voor de prijs die je in het restaurant zou betalen, kan je wijnen kopen die 4 tot >10 maal béter zijn ...). 
  • En dat het thuis zéér GEZELLIG kan zijn. Wat wijzelf reeds ontelbare keren ervaren hebben is
    • Dat een etentje in een goed restaurant werkelijk heerlijke nieuwe ervaringen kan bieden, maar
    • Dat de continuering van de avond thuis (met een speciaal wijntje) eigenlijk dikwijls beter scoort …  
  • McKinsey omschrijft deze trend als "STAYING-IN is the NEW GOING-OUT"

 

Het is dan ook duidelijk dat de horeca voor een langdurige uitputtingsslag staat met veel slachtoffers.

  • Hopelijk eerder dan studies  [ zoals dit artikel "Eating Out(side)" van McKinsey ] denken zal het leven terugkeren naar een "nieuw normaal", maar ondertussen dient de horeca te vechten om te overleven en verdwijnen zelfs gevestigde namen in een ontmoedigend tempo. 
  • Om deze overbrugging naar een "nieuw normaal" te kunnen overleven zullen de meeste restaurants hun business model moeten aanpassen. McKinsey stelt dat "The COVID-19 crisis has changed the restaurant industry’s economics, perhaps irreversibly", en zij geven in bovenstaande weblink dan ook de belangrijkste elementen waarmee het te vernieuwen business model best rekening houdt.      

 

2.1.3. EVOLUTIE NAAR BETERE WIJNEN

Deze reboot én deze trend naar gezellige avondjes thuis impliceren ook dat vele wijnliefhebbers evolueren naar “betere” wijnen (zoals whiskeydrinkers ook evolueren naar de top whiskeys)

  • Met de argumentatie
    • “ Op restaurant zouden we makkelijk XX € betalen voor een middelmatige wijn. Thuis kunnen we voor deze XX € echter genieten van een top wijn - waarom niet ?
    • "Carpe Diem (pluk de dag)". Wijnexpect Tom Jarvis omschrijft dit als: “ In de Covid-wereld van 2020 is de vraag ‘wanneer en onder welke omstandigheden drink ik mijn beste wijnen’ voor velen sterk vereenvoudigd. Carpe diem is namelijk toepasselijker dan ooit. De gedachte om na een eventuele COVID-19 besmetting deze wijnen ongedronken achter te moeten laten heeft vele wijnliefhebbers in actie gezet. Zij delen dan ook met hun wijnvrienden hun aanhoudende, bewonderenswaardig gedisciplineerde aanvallen op hun wijncollectie. Zelfs hun nummer één fles wordt bedreigd ! ”
  • De plotse piek in de verkoop van Coravin en van Coravin capsules sinds de aanvang van de COVID-19 crisis lijkt dit te bevestigen: 
    • Coravin is namelijk een tool om de betere wijnen (zelfs een oude Vintage Port) glas per glas te drinken en de aangebroken fles (eventueel) nog jaren te bewaren zonder enig kwaliteitsverlies 
    • Zie hier een link waar je veel bijkomende info zal vinden  [ o.a. testen door bijvoorbeeld Robert Parker (die extreem enthousiast is ...) ]
  • Deze betere wijnen komen bij de wijnverzamelaars dus dikwijls uit hun sinds jaren opgebouwde wijncollectie, maar worden natuurlijk ook meer dan ooit gekocht via één van de "betere webshops":
    • Via webshops die zeer transparant en correct zijn
      • Zowel in de aangeboden wijnen (voldoende info over de wijn, over scores van wijncritici, over combinatie met hapjes en gerechtjes, etc)
      • Als in de prijzen 
    • Via webshops die met zijn allen een extreem compleet aanbod presenteren
    • Via webshops die de wijnliefhebber toelaten hun aanbod eenvoudig en objectief te beoordelen
      • Door de mogelijkheid aan te bieden om proefpakketten te bestellen
      • Van achter zijn/ haar computer (eventueel mét een heerlijk glas wijn uit zo'n proefpakket) en zonder "druk" van overijverige verkopers ...
      • Een beoordeling die wel degelijk zin heeft - zie bijvoorbeeld deze blog   
    • EN via webshops die de wijn veilig thuis afleveren

Vina Mundi kan je hierin natuurlijk begeleiden

 

2.2. DE IMPACT VAN WIJN-OVERSCHOTTEN OP DE VERKOOPPRIJZEN

Terwijl de kwaliteit van de oogsten meestal vrij goed is, zitten de wijnbouwers met de handen in het haar omwille van wijn-overschotten (op wereldschaal miljarden liter) en de resulterende prijsreductie.  De voornaamste oorzaken hiervan zijn:

  • De COVID-19 crisis die op alle markten toeslaat. De meest draconische maatregel is het verbod op verkoop van alcohol in Zuid-Afrika om de ziekenhuizen te ontlasten van alcohol gerelateerde opnames (> 33% !) zodat zij zich vooral kunnen bezighouden met COVID-19 patiënten.
  • Het toenemend gebruik/ misbruik van importtarieven in conflicten. Het meest duidelijke is de aggressieve houding van China in zijn conflict met Australië die einde november resulteerde in Chinese importtarieven voor Australische wijn van 107 tot 212%. Daar 40% van de export van Australische wijn naar China ging (en dan vooral het betere gamma - de gemiddelde prijs/ fles van export naar China lag 6 maal hoger dan deze van de export naar Duitsland of de UK) betekent dit dat we zullen overspoeld worden met Australische bulk- maar ook topwijnen. 
  • Een steeds toenemende wijnproductie tengevolge
    • De groei in nieuwe spelers gedurende de voorbije 10-15 jaar
    • De evolutie in oenologie en technologie die vele oogsten, die vroeger totaal zouden mislukken, redt 
  • Een dalende wijnconsumptie door
    • De trend dat alcohol in het verkeer steeds minder aanvaardbaar wordt
    • Het feit dat veel mensen uit gezondheidsredenen minder drinken (maar wel beter willen drinken)

Dit impliceert

  • Dat een aantal overheden belangrijke steunmaatregelen neemt [ o.a. compensatie voor wijndomeinen die hun opbrengsten beperken, compensatie voor de distillatie van wijn tot industriële alcohol, organisatie van “cellar sharing” (namelijk om beschikbare stockage ruimte voor wijn beschikbaar te maken voor wijndomeinen die met grote overschotten geconfronteerd worden die ze niet zelf meer kunnen stockeren) ].
  • Dat veel wijnbouwers zelf ingrijpen door hun druiven-opbrengsten te beperken o.a. door een ‘groene oogst’ (het uitdunnen van de potentiële oogst zodat er minder druiven zullen worden geplukt). De verlaging van de maximumopbrengst in Champagne waardoor de 2020 jaarproductie gereduceerd wordt naar +/- 210 miljoen flessen (2/3 de van topjaren) illustreert dit.
  • MAAR OOK dat 
    • De grote prijsverhogingen van topwijnen (wegens de "te grote vraag" - soms 10 tot 15%/ jaar) afgevlakt worden en dat
    • Wijn-overschotten (vooral van basiswijnen met beperkt bewaarpotentieel) tegen sterk gereduceerde prijzen aan de wijnhandel aangeboden worden. Zie in deze context tijdens november/ december een aantal basis-champagnes in verscheidene grootwarenhuizen tegen minder dan 10 €/ fles! 

 

2.3. ONLINE WINKELEN

COVID-19 heeft een enorme versnelling teweeggebracht van de digitale acceptatie bij zéér vele wijnliefhebbers, hetgeen voor significante evoluties in consumptiepatronen zorgt en voor onvermijdelijke wijzigingen in business modellen:

  • Online winkelen heeft een boom gekregen.
    • In de US kende online winkelen in het eerste semester van 2020 een grotere groei dan in de voorbije 10 jaar (als % van de totale kleinhandel evolueerde online winkenen van 5.6% in 2010 naar 14.4% einde 2019 naar 27% per 30 juni 2020) 
    • Hoewel deze boom in online winkelen in alle leeftijds- en inkomenscategoriën zit, zijn het vooral millennials (geboren tussen 1981 en 1996 - dus 25 tot 40 jaar oud) en personen met een hoger inkomen die het meest overstappen naar online winkelen, en dit zowel voor essentiële (zoals wijn ...) als niet-essentiële items. 
  • Een tussenvorm, BOPIS (Buy Online Pick-up In Store) kent ook een zeer sterke groei. De opening deze zomer van een Whole Foods "winkel" in Brooklyn waar klanten niet kunnen winkelen maar enkel kunnen ophalen kadert in deze evolutie.
  • In grote Amerikaanse steden zoals LA en New York wordt DoorDash gelanceert dat leveringen aan huis doet binnen de 2 uur. 
  • Deze boom in online winkelen is een blijver. Een studie van McKinsey mbt diegenen die tijdens de COVID-19 crisis voor de éérste maal online gewinkeld hebben duidt aan dat
    • 86% zéér tevreden was en 75% stelt dat ze ook na de crisis online zullen blijven winkelen
    • 56% BOPIS zullen blijven gebruiken na de crisis.
  • Deze extreme trend naar meer online en minder of sneller winkelbezoek reflecteert zich in de groeiende leegstand van winkelpanden (die naar verwachting nog zal verergeren).
    • Zoals in De Tijd in detail besproken bedraagt de leegstand einde 2019 in Vlaanderen en Brussel gemiddeld 9.9% (ten opzichte van 5.7% 10 jaar eerder) 
    • CNN meldde dat:
      • Einde september 9.8% van de winkelpanden in US shopping centra leeg stond - a "historic high"   en
      • Omdat men verwacht dat deze leegstand nog zal verergeren betracht men de lege panden
        • NIET op te vullen met andere winkels
        • MAAR met "dark stores" (in feite stockage faciliteiten), scholen, etc. Deze evolutie naar "dark stores" is in feite vergelijkbaar met de hierboven beschreven evolutie naar "dark kitchens". 
    • Protocol geeft aan dat de winkelindeling ook zal veranderen, aangezien winkeliers gedwongen worden om
      • Fysieke locaties om te vormen
        • Naar showrooms om online verkoop te stimuleren
        • Naar BOPIS locaties waar klanten niet kunnen winkelen maar enkel kunnen ophalen
      • Plaats te bieden aan online klanten die snel in en uit willen maar ook aan anderen die persoonlijk willen winkelen met high-touch service
      • Klanten aan te trekken met andere lokkers dan alleen het kopen van het product (bijv een kapperszaak die gratis koffie aanbiedt of een smartphone winkel die fotografiecursussen aanbiedt)
      • Het digitale en het fysieke samen te voegen

 

2.4. DE "SHOCK TO LOYALTY"

Sommigen dachten dat in deze tijden van crisis en onzekerheid de consument zich zou terugplooien op zijn klassieke leveranciers. Maar integendeel, de consument en meer specifiek de wijnliefhebber is meer bereid om van leverancier te wisselen: de “shock to loyalty”

  • Dit wordt geïllustreerd door o.a. diverse analyses van McKinsey die aangeven dat wereldwijd slechts 12% van de consumenten trouw zullen blijven aan hun leverancier en dat ook hier vooral de hogere inkomens expliciet aangeven om van leverancier te veranderen om beter in te kunnen spelen op
    • ÉN de beste verhouding tussen prijs en kwaliteit  (scherpste prijs is de # 1 reden en prijs/ kwaliteit is de # 2 reden om van leverancier te veranderen)  
    • ÉN beschikbaarheid van het gezochte product: een winkel kan een mooi gamma aanbieden, maar in alle webshops samen is het gamma natuurlijk een veelvoud
    • ÉN gemak van het koopproces (dit hangt natuurlijk samen met het feit dat in een webshop je niet zal geconfronteerd worden met een soms overijverige verkoper die je "begeleidt" naar een aankoop)
    • ÉN veiligheid van het koopproces (meer dan 50% is zeer kritisch over voldoende COVID-19 maatregelen in winkels) 
    • ÉN gemak van levering
  • Indien de webshop voldoende transparante en correcte info biedt is deze evolutie naar grondiger vergelijken en beoordelen natuurlijk een positieve evolutie voor de wijnliefhebber (maar een bedreiging van de overdreven winstmarges bij sommige wijnhandels - zie bijvoorbeeld deze blog

 

2.5.  OPKRIKKEN VAN WIJNKENNIS 

Sinds einde maart 2020 zien we, zowel in Vlaanderen als in Nederland, dat wijnliefhebbers van deze COVID-19 crisis gebruik maken om hun wijnkennis op te krikken.  Daartoe heeft Vina Mundi sinds maart 2020 een aantal cursussen uitgewerkt die je thuis, met je partner, een wijnvriend(in) of op je zelf kan volgen:  

 

  

STAY SAFE, DRINK WISE !    

 

Eventuele feedback op deze blog is altijd welkom !